8 THÓI QUEN XẤU ẢNH ƯỞNG TỚI SỨC KHỎE NÃO BỘ

Sơn Nguyễn`
Th 6 20/08/2021

 

Bộ não là một trong những cơ quan quan trọng nhất của cơ thể, kiểm soát chức năng vận động, cảm xúc, ngôn ngữ, tư duy... Với sự phát triển của khoa học, sự thay đổi của đời sống xã hội, con người ngày càng có nhiều thói quen và lối sống không lành mạnh đã ít nhiều ảnh hưởng tới sức khỏe của não bộ.

 

1. KHÔNG ĂN SÁNG

Một trong những thói quen cực hại não mà nhiều người thường mắc phải là bỏ qua bữa sáng. Các chuyên gia dinh dưỡng đã khuyến cáo rằng "bữa ăn sáng là bữa ăn quan trọng nhất trong ngày" - điều này đã được chứng minh trong nhiều nghiên cứu khoa học. Như một nghiên cứu kéo dài 15 năm tại Nhật Bản với hơn 80.000 người tình nguyện không có tiền sử mắc bệnh tim hoặc ung thư, đã kết luận, thói quen bỏ qua bữa ăn sáng làm tăng nguy cơ bị đột quỵ và cao huyết áp.

Một nghiên cứu khác được công bố trên tạp chí Khoa học thần kinh ở người  cho biết, họ đã nghiên cứu tác động của bữa sáng lên các đối tượng là học sinh. Kết quả cho thấy, ăn sáng ảnh hưởng tới kết quả học tập của các em ở trường, những em ăn sáng đầy đủ có kết quả học tập tốt hơn, đặc biệt là trong môn toán. Các nhà nghiên cứu lý giải rằng, ăn sáng thường xuyên tác động tích cực đến sự tập trung và làm  tinh thần minh mẫn.

 

2. LÀM NHIỀU VIỆC CÙNG LÚC

Ngày nay, hầu như mọi người đang sử dụng điện thoại thông minh mọi lúc. Họ nhắn tin khi đang đi bộ qua đường, cập nhật email khi đang đi làm, đọc hoặc nghe podcast khi đang xếp hàng. Thực tế, làm nhiều việc cùng lúc (multitasking) không chỉ ảnh hưởng đến năng suất làm việc, mà còn là một thói quen gây suy giảm trí nhớ, khiến bộ não hoạt động kém hiệu quả hơn.

Theo một nhà khoa học thần kinh, não bộ của chúng ta không có dây thần kinh chuyên để làm nhiều việc cùng lúc. Khi bạn nghĩ rằng mình đang multitasking, thực chất não bộ chỉ chuyển từ nhiệm vụ này sang nhiệm vụ khác với tốc độ nhanh chóng, chứ không phải thực hiện cả hai cùng lúc. Hơn nữa mỗi khi làm như vậy, quá trình nhận thức cũng sẽ bị ảnh hưởng.

Xử lý nhiều việc một lúc cũng làm tăng hormone căng thẳng cortisol cũng như hormone adrenaline, có thể kích thích não bộ quá mức và gây ra tình trạng rối loạn tinh thần hoặc suy nghĩ lộn xộn.

3. ĂN QUÁ NHIỀU CHẤT BÉO GÂY HẠI CHO NÃO BỘ

Ăn  quá nhiều chất béo có thể gây hại cho não của bạn. Một nghiên cứu được thực hiện bởi Khoa thần kinh học thuộc Đại học Vanderbilt phát hiện ra rằng những người thường xuyên ăn quá nhiều thức ăn chứa chất béo có phát sinh một khiếm khuyết của não bộ. Khiếm khuyết này làm cho não gửi tín hiệu đến cơ thể và phát sinh nhu cầu muốn ăn, giống chứng cuồng ăn. Kết quả là làm cho những người này thích ăn các thực phẩm chứa nhiều chất béo gây hậu quả thừa cân, béo phì và nhiều vấn đề sức khỏe khác.

Nếu có thói quen ăn uống tốt sẽ làm bộ não hoạt động đúng, không tạo cảm giác thèm ăn thực phẩm nhiều chất béo. Nhà nghiên cứu về khoa học thần kinh, TS Mark P. Mattson cho rằng nếu ăn chay hàng ngày ăn có thể  cải thiện hoạt động của bộ não, trì hoãn sự khởi phát của bệnh Alzheimer hoặc Parkinson

 

4. KHÔNG GIAO TIẾP XÃ HỘI

Hầu hết các nhà tâm lý học đều đồng ý rằng bộ não của chúng ta hoạt động tốt nhất khi có sự tương tác, giao tiếp với người khác. Sự thiếu tiếp xúc xã hội có thể dẫn đến các bệnh như trầm cảm, gia tăng cảm giác cô đơn, thậm chí ảnh hưởng đến khả năng ghi nhớ. Trẻ em ít hoặc không có tiếp xúc xã hội với cha mẹ, bạn bè có khả năng phát triển các vấn đề tâm lý xã hội. Ở người lớn, thiếu hòa nhập xã hội cũng có thể dẫn đến hình thành những thói quen xấu như uống rượu và sử dụng ma túy.

Để tránh những thói quen xấu này, điều quan trọng là phải tìm cách để giao tiếp với người khác. Trường Đại học Michigan đã có nghiên cứu và đưa ra lời khuyên rằng, chỉ cần thường xuyên nói chuyện trực tiếp với nhau 10 phút mỗi ngày có thể tăng cường trí nhớ và sức khỏe tinh thần, giúp bộ não linh động hơn.

Mỗi người cần tìm cách để gặp gỡ và giao tiếp với người khác thông qua các hoạt động chung như đăng ký một lớp tập thể dục, hay hoạt động tại các trung tâm cộng đồng ... . Hoạt động thể chất là cơ hội để gặp gỡ những người khác.

 

5. NGỒI QUÁ LÂU

Ngồi là một trong những tác nhân gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe. Một nghiên cứu mới cho biết vùng não liên quan đến trí nhớ của những người ít vận động sẽ bị mỏng đi.

Như vậy, ngồi không chỉ là một nguy cơ sức khỏe thể chất, mà còn là một nguy cơ thần kinh. Liên quan đến hành vi ít vận động và cấu trúc não, ngay cả khi bạn hoạt động thể chất nhiều hơn, độ dày của thùy thái dương trung gian cũng không thể hồi phục do tác hại ngồi nhiều trong thời gian dài.

Bạn có thể giảm thời gian ngồi bằng cách đi bộ và đứng khi làm việc 10 phút mỗi lần, hoặc đứng khi tiến hành các cuộc họp ngắn. Việc này tạo điều kiện cho bạn ngồi ít hơn và di chuyển nhiều hơn.

 

6. NGỦ KHÔNG ĐỦ GIẤC

Thói quen ngủ không đủ giấc khiến não bị ảnh hưởng. Tiến sĩ Hansa D. Bhargava tổng kết,  thiếu ngủ gây ảnh hưởng đến não như làm suy nghĩ của bạn chậm lại, hay quên, ảnh hưởng đến trí nhớ ngắn hạn, gây khó khăn trong học tập, dễ bị kích thích, làm thay đổi tâm trạng...

Viện Quốc gia về Rối loạn thần kinh và đột quỵ Hoa Kỳ có một báo cáo cho biết, khi con người ngủ, cấu trúc tế bào trong não thay đổi, để tránh rối loạn, thoái hóa não, điều quan trọng là phải luôn luôn có được một giấc ngủ ngon.

 

7. SỬ DỤNG THIẾT BỊ ĐIỆN TỬ QUÁ NHIỀU

Ngày nay, việc gặp gỡ tương tác trực tiếp (face-to-face) đã được thay thế bởi các phương tiện kỹ thuật số. Mọi người dành nhiều thời gian trực tuyến (online) hơn bao giờ hết.

Nhà trị liệu tâm lý, đồng thời là chuyên gia trong lĩnh vực sức khỏe tâm thần giải thích: Mối quan tâm khi nuôi dạy con cái trong thời đại kỹ thuật số là dành quá nhiều thời gian cho màn hình, bao gồm tivi, điện thoại, máy tính bảng, máy tính, trò chơi điện tử.

Trò chuyện trực tiếp vô cùng có lợi cho não bộ của bạn. Một nghiên cứu cho thấy trò chuyện mỗi ngày với một người khác dù chỉ 10 phút cũng đã cải thiện trí nhớ và nhận thức. Giao tiếp xã hội cũng hiệu quả như các hình thức vận động trí óc, giúp tăng cường trí nhớ và trí tuệ.

Việc thiếu tương tác cá nhân thực sự sẽ hạn chế cơ hội cho não tạo ra các kết nối tốt hơn. Điều này cũng có thể dẫn đến cô đơn và trầm cảm những tình trạng tinh thần góp phần làm giảm sức khỏe não bộ đáng kể.

Nhìn vào màn hình cả ngày còn dẫn đến nguy cơ tổn thương mắt, tai, cổ, vai, lưng, cổ tay và cẳng tay của bạn, đồng thời cản trở bạn có một giấc ngủ ngon. Theo các chuyên gia, thời gian sử dụng màn hình quá nhiều có ảnh hưởng tiêu cực đến khả năng trí tuệ cũng như cảm xúc.

Đặt ra giới hạn dùng thiết bị điện tử rõ ràng để ngăn ngừa phát triển thói quen gây suy giảm trí nhớ. Mục đích không phải là tránh hoàn toàn sử dụng màn hình (vì điều này không thực tế trong cuộc sống hiện đại), bạn chỉ cần lưu ý về thời gian khi sử dụng một thiết bị, tránh say mê sa đà.

8. HÚT THUỐC LÁ

Hút thuốc lá là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến ung thư phổi, tuy nhiên nhiều người không biết rằng hút thuốc cũng là một thói quen gây hại cho não. Một nhóm các nhà nghiên cứu phát hiện ra rằng, những người hút thuốc mạn tính bị sụt giảm hàm lượng dopamine trong não, khiến người hút thuốc bị mệt mỏi, suy giảm trí nhớ.

Các nhà nghiên cứu cho biết, những người hút thuốc có vỏ não mỏng hơn so với người không hút thuốc. Bào mỏng vùng vỏ não là quy luật tự nhiên và là một quá trình của lão hóa. Tuy nhiên hút thuốc lá sẽ làm thúc đẩy quá trình này. Mỏng vùng vỏ não sẽ khiến con người suy giảm nhận thức, triệu chứng hay gặp ở những người lớn tuổi. Các nhà nghiên cứu còn phát hiện ra rằng, nếu một người từng nghiện thuốc bỏ thuốc lá, quá trình hồi phục vùng vỏ não diễn ra rất chậm. Điều này cho thấy tác hại lâu dài của hút thuốc lá với não bộ.